Doğru Bilgiye Ulaşamamak

Paylaş:

Dünyanın var oluşundan beri süre gelen bir karmaşıklık vardır bilgi konusunda. Ben kesin doğru ya da kesin yanlış bir kavramın olduğunu düşünmüyorum. Bana göre sadece kabul edilmişlik vardır, kabul edilirse yanlış bile en kusursuz doğrular olabilir.

Yazımın konusu doğru bilginin varlığı ya da yokluğu tartışması değildir elbette. Burada kaleme aldığım yüzeysel doğruların bile manipüle edilerek karmaşa ve kaos yaratabilme durumudur. Yani en basit bir olayda veya durumda bile doğru bilgiye ulaşamamak ya da emin olamama durumu. Bunları söyledikten sonra hemen zihninizde ki şu soruyu açıklığa kavuşturarak devam etmek istiyorum: “Google Amca var, ona ne diyeceksin?” Zaten asıl kirliliğinin sebebi Google’ın yarattığı handikap. Google bilginin doğru ya da yanlış olduğuna bakmaz. Zaten bunu tespit edebilmesi de oldukça zordur ve ilgi alanına da girmez. O içeriğe bakar, kategorize eder ve arama çubuğuna bununla ilgili birkaç şey yazdığınızda önünüze getirir. Bu, resmi makamların bir açıklaması da olabilir, sosyal medya fenomenlerinden birinin yorumu da veya dünyanın en ücra köşesinde internet bağlantısına sahip bir keşiş de olabilir.  

Sosyal medyada ise doğru bilginin esamesi bile okunmaz. Yüzlerce sosyal medya platformunda oluşturulan milyonlarca hatta milyarlarca kullanıcı hesabı var. Bu hesaplardan yayılan doğru yanlış, özgün veya kopya sayısız paylaşım ve bilgi var. Hâl böyleyken bir doğru anında milyonlarca yorumlanmış doğrumsu değişik bir şey halini alıyor. Doğal olarak insanlar bir olayı aktarırken kendi yorumunu da işin içine katıyor. Örneğin insan bir haberi veya olayı, durumu yorumlarken cinsiyeti, yaşı, yaşadığı coğrafya, sahip olduğu kültürü, siyasi tutumları, eğitim durumu ve buna benzer onlarca şey etkili oluyor. Bir şekilde paylaşım kalitesine layık gördüğü bilgiyi, kendi içerisinde dönüştürerek listesindeki diğer insanlar aktarıyor. Hem de bunu saniyeler içerisinde yerinden hiç kalkmadan anında binlerce hatta milyonlarca kişiye ulaştırabiliyor. Konuya bu açıdan baktığınızda ne kadar korkunç bir durum olduğunu görüyorsunuz değil mi?

Sizler için fotoğrafı biraz daha netleştirmek istiyorum. Örneğin gündemimizi oldukça sık meşgul eden deprem başlığından örnek vereyim: Herhangi bir yerde deprem oluyor. Bunu milyonlarca insan hissediyor. Depremin şiddetini real olarak insanlar yaşıyor. Fakat kurumlar ya da deprem sinyallerini takip eden kuruluşlar, depremin şiddeti konusunda anlaşamıyorlar. Her bir kurum başka bir yorumda bulunuyor. Bu durum meydana geldiğinde yukarıda bahsettiğim mekanizma devreye giriyor. İnsanlar internet kanalıyla durumu kendince yorumlamaya başlıyor. “Deprem 6.9 değil 7.4 oldu. Bizden gizliyorlar.” “Açıklanan ölü sayısı yanlış daha çok ölü var.” “Deprem bölgesi zaten günahkâr bir yerdi. Oh olsun.” “Bize bugün yardım etmeyenleri ileride cezalandıracağız.” “Yetkililer bize adil davranmıyor adam kayırma var.” “ Bu deprem doğal bir deprem değil dış mihrakların işi.” Gördünüz mü? Bunu daha sayfalarca sürdürebilirim. Şunu da belirtmek isterim. Tırnak içerisinde sunduğum örnek paylaşımlar, Elazığ depremi sonrasında gerçekleştirilen gerçek yorumlardan derlenmiştir. İnanılmaz ama bu paylaşımların hepsi gerçek.

Doğru bilgiye ulaşmak çağımızın en büyük problemidir. Yanlış bilgi kaosa neden olur. Kaos da toplumsal felaketlere neden olur. Dijital devrim faydanın yanında bazı bilinmezlikleri de beraberinde getirdi. Fakat bu sorunları aşmak için ciddi çalışmalar var. Yapay zekâ teknolojisi yanlış bilgiyi ortadan kaldırmak için dizayn ediliyor. Bu tamamlandığında şeffaf bir dünyaya merhaba diyeceğiz. Bugün yine bazı platformlar bilginin teyidi için ciddi çalışmalar içerisinde. Bunların olması elbette sevindirici. Fakat şunu da unutmamalı. Bilginin doğruluğundan tam emin olamasanız bile yüksek oranda doğru olabileceğini düşündüğünüz şeylerden sonra eyleme geçin. Özellikle bilgiyi işleyip değerlendirmeyecek olan çocuklarımızı bu olumsuz unsurlardan koruyalım. Kutuplaşmalara neden olacak her türlü real ve sanal lansmandan sakınalım. Unutmayalım bu dünya hepimizin.

Paylaş:
error: Content is protected !!